Орыс көрерменге ашаршылық тақырыбын ашқан қазақ

8991 просмотров
0
Юлия МИЛЕНЬКАЯ
Суббота, 04 Ноя 2017, 16:00

Ұлты қазақ ресейлік режиссер Олжас Жанайдаров «Жұт» пьесасы, туған жері және бүгінгі қазақстандық қойылымдар жайлы

Олжас ЖАНАЙДАРОВ  әскерилер отбасында дүниеге келіп, жеті жасында ата-анасымен Алматыдан Мәскеуге қоныс аударады. Содан бері ол Ресей астанасында тұрып келеді. Олжас Ерденұлы осы елде жазушы, драматург, журналист ретінде танылды. Бүкілресейлік,  һәм халықаралық драматургиялық байқауларда үздіктер қатарынан табылды. Бір қызығы, қоғамдық резонанс тудырған үш пьесасы да қазақтың өткені мен бүгініне арналады.

Читайте также
Тойдан тапқан ақшадан салық төлегісі келмейтін әншілер

Соңғы жылдары Олжас туған қаласы Алматыға екі рет келіп кетті. Бірінші рет  халықаралық театр мен «Откровение» жастар фестиваліне келген. Бұл іссапар оның Алматыға қайта келуіне мұрындық болды. Олжастың «Джут» атты пьесасын қазақстандық режиссер, ҚР-ның халық әртісі Рубен АНДРИАСЯН  Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының кіші сахнасында қойды.

Бұл жолы Олжас Алматыға бүгінгі заман драматургиясы туралы дәріс оқуға келіп отыр.  Ресейлік драматург лекциясын Т. Жүргенов атындағы өнер академиясында тегін жүргізеді. Екі айға жалғасатын жобаны Ресей Федерациясының театр қайраткерлер одағы мен шет елдегі орыс театр қайраткерлері Ассоциациясы ұйымдастырған.   

Қазақстанда бүгінгі өмір сахналанып жатқан жоқ

– Олжас, бүгінгі драматургия туралы курс ұйымдастыру идеясы қалай пайда болды?

– 2014 жылы «Откровение» жастар фестиваліне әділқазы мүшесі болып келгенімде ойға келді. Сол байқау аясында қатысам деген барлық жазу білетін адамдарға арнап мастер-класс өткізген едім. Аудиторияға театр сыншылары, театр продюсері, актерлар, режиссерлар мен журналистер келді. Қысқасы, бас-аяғы 7-8 адам жиналған-ды. Драматургтер болмады. Содан Қазақстандағы драматургтердің жағдайын түсіндім.      

– Көп дүниені театрдағы репертуар  айтып тұрған жоқ па? Біз де көбіне классикалық шығармалар сахналанады ғой...

– Ия, шамамен алматылық театрлардың репертуарының 90 пайызы классикалық шығармалардан тұрады. Қалғандары миф пен аңыздар, тарихи тақырыптар. Бүгінгі өмірді театрлар көрсетпейді.  

– Бұл көңілді құлазытады ғой...

– Қазақстандағы театр саласына бей-жай қарай алмаймын. Ресейде драматургия дамып жатыр. Жергілікті қаламгерлердің пьесалары жеке меншік театрлар мен үлкен сахналарда да қойылып жатыр. Пьеса жазып жүрген замандастарымның туындыларымен ЧЕХОВ және «Современник» театр ұжымдары зор ықыласпен жұмыс жасайды. Қазақстан менің туған жерім, атамекенім болған соң, театр төңірегіндегі олқылықтарды өзгерткім келеді.

Читайте также
Қазақстанда латын графикасында алғашқы басылым шықты

Сондықтан да жұмыс бастадыңыз...

– Жастар фестивалінде «БТ» театрының директоры Айгүл Сұлтанбековамен таныстым. Бұл жоба жаңа драматургтердің шығуына, олардың театрлармен араласуына мұрындық болады деп үміттенем. Жазда байқау жариялағанбыз. Әлеуметтік желі арқылы ықылас танытқан  авторлар шығармаларын ұсынды. Осылайша біз курсқа драматургтерді іріктедік. Драматургтер аз болған соң, прозашылар арасынан да таңдау жасадым. Бұның барлығы Алматыдағы ашық әдеби мектептің арқасында жасалды. Бұл мектеп Алматыдағы әдеби кадрларды әзірлейтін жалғыз мекеме.

- Сонымен қанша адамды іріктеп алдыңыз?

– Елу адам біздің дәрісімізге қатысуға ынталы болған-ды. Олардың 20-сын екінші турға өткізіп, сұхбаттастық. Қысқасы, 13 адаммен жұмыс жасаймыз деп тоқтадық. Олардың алтауы қазақ тілді қаламгерлер. Бізде мәтін орыс тілінде жазылады. Десе де, қазақ авторларының бізден алары бар деп ойлаймын. Біз бірінші қыркүйектен бастап сабағымызды бастадық. Дәріс аптасына екі рет оқылады.

– Жаңа шыққан драматургтер қандай тақырыптарда қалам тербеді?

– Әртүрлі. Трагифарс, мелодрама, комедия да жазды. Шығармашылық еркіндік берілді.

 «Джут» пьесасын өзім үшін жазғам

– Олжас, сіздің көптеген пьесаларыңыз қазақ өміріне арналған. Олар: «Беруши» («Бiр, екi, үш»), (махаббат пен бауырлар арасындағы өшпенділік жайлы), «Джут» (қазақ даласындағы аштық туралы), «Магазин» (бүгінгі күнгі құл иленушілер туралы). Ресейде  бұл қалай қабылданды? Сіздің шығармаларыңыз арқылы Қазақстанды тану олар үшін қызық па?

Читайте также
Латынға өтудің шығыны қанша?

– Ия, қызық! Мен өзім қатты таңғалғандым. «Джут» пьесасын мен өзім үшін жазған болатынмын. Ата-бабалар алдындағы қасиетті парызым еді. Атам жарықтық бала кезінде аштықты көзімен көрген. Бұл пьесам   2013 жылы Бүкілресейлік драматургтер байқауында бас жүлде алды. Қазылар алқасы бұл пьеса Ресей аудиториясына қазақ даласындағы жұт тақырыбын ашқандығын мойындады. Ресейде «Джут» пьесасы Уфа қаласында қойылды. Башқұрттарға бұл тақырып жақын. Олар да аштықтың зардабын тартқан. «Беруши» Новосібірдегі «Старый дом» театры мен Санкт-Петербургтегі Л. Додина Европа театрында қойылды. Айтпақшы, «Беруши» ресейлік театр институттарында оқытылады. «Магазин» «Любимовка» фестиваліне ұсынылған болатын. Ресей АҚШ біріккен мәдени жоба аясында Нью-Йоркте ағылшын тілінде  сахналанды. Жуырда «Магазинді» татар тілінде Татарстанда да қойды. Бұл туындымды қазақстандық режиссерлардың қоюында көргім келеді.

– Сіз  «Джут» пьесаңызда бүгінгі және өткен шақты қатар алып отырасыз. Қазақстандық режиссер Рубен Андриасян тарихи көрініске мән берді. Ал қазақ тақырыбындағы пьесаларыңыз ресейлік режиссерларды несімен қызықтырады?

– Ресейде керісінше, бүгінгі күнге мән береді. Және шығыс пен батыс өркениетінің қақтығысын, миграция мәселесін, мәдениеттердің сіңісуін ашады. «Джутты» қазақ тілінде Астана, Ақтау қалаларында қойды. Орыс тілінде Орал мен Петропавлда көрерменге жол тартқан.

Тарихи тақырыптағы пьесаларды қою ыңғайлы

– Сіздіңше, қазақстандық театр қайраткерлері тарихи тақырыптарға неге әуес? Олар үшін бүгінгі қоғам қызықсыз сияқты...

– Тарихи тақырыптар ыңғайлы, әрі жеңіл. Заманауи пьесалар бүгінгі қоғамдағы өткір тақырыптарды көтереді. Сондықтан театрларға тарихи тақырыптарға бара берген тиімді.

– Бұл жерде цензура бар шығар?

– Ол да бар. Ресейде заманауи пьесаларға деген сенімсіздік жиырма жыл бұрын болған. Сол кезде шетел немесе классикалық дүниелер сахнаға шықты. Бұл жағдайды өзгерту керек болатын. Фестивальдар, түрлі байқаулар «қамалды» құлатты. Ресей ол жолды жүріп өтіп, қазір ешкім ол жақта заманауи драматургияны жатсынбайды. Бастапқыда көрермен өмірдің тек қара жағын көрсетеді деп режиссерды, драматургты жазғырды. Уақыт өте аудитория қалыптасып, Ресейдегі проблемаларға қатысты көзқарасын, азаматтық ұстанымын өзгертен бұқара пайда болды. Қазақстанға да осы сүрлеулерді артқа тастау керек. Шынында біздің жоба осы бір мәселелерді шешу үшін қолға алынды. 

Регистрация для комментариев:



Вам отправлен СМС код для подтверждения регистрации.




экс-депутат мажилиса
Я думаю, книга, которую выпустил Назарбаев (Книга Назарбаева Н.А. "Моя жизнь: От зависимости к свободе"), она тоже сыграла свою роль – опять огромная гордыня бывшего президента Назарбаева, опять "якание", опять все его заслуги… Книга сплошное вранье! Я ее не читал, честно скажу…
Как Бэтмен Досаев "спасает" Алматы
Почему в Казахстане так любят чрезвычайные ситуации
Павел Зарифуллин: Благодаря СВО русский мир закрепился в Центральной Азии
Почему идеологи евразийства поддерживают войну и Путина
Цены на газ и бензин распустятся весной
А "КазМунайГаз" больше не будет собакой на сене
Казахстан и либерализм
Элиты хотят законсервировать сложившийся порядок, чтобы сохранить свое привилегированное положение, поэтому особого эффекта от объявленного курса на либерализацию экономики ждать не стоит
Кровавый авокадо
Удовлетворение мирового спроса на авокадо, который за последние десять лет вырос в три раза, очень дорого обходится Мексике
Смерть Юрия Андропова: как реагировал мир и что говорили казахстанцы 40 лет назад
Занимательная история Казахстана от Андрея Михайлова
Не хлебом единым: в Талдыкоргане активисты пытаются отстоять исторические объекты
Защитники петроглифов стараются сохранить историю для потомков
Адвокаты Бишимбаева и Ергалиева: Тело Салтанат изуродовали эксперты
Elmedia сообщило, что глаз у супруги экс-министра вытек от рук экспертов, полностью содравших кожу с лица, а Куандык только поставил синяк
Куда Минфин дел имущество Кайрата Сатыбалды
Представителя "ҚазАвтоЖол" суд обязал принять участие в заседании апелляционной инстанции по делу China Xinxing Corporation и АО "Банк ЦентрКредит"
Ермек Кошербаев идёт по стопам Даниала Ахметова
Аким ВКО не отдаст резиденцию президента под нужды населения
Актюбинку оштрафовали на 860 тысяч тенге за то, что она назвала своего неверного сожителя и его пассию любовниками
И только апелляционный суд полностью оправдал женщину, избавив её от огромного штрафа
Когда правительство возьмётся за яйца
Прагматично-патриотическое молодёжное движение издало "Ежедневник строителя Второй Республики" с цитатами президента
"Самрук-Казына" окутал финансовой тайной проект "Комфортная школа"
Компании, которые участвовали в конкурсах, подписали соглашение о конфиденциальности
Казахская сказка о мальчике Бату стала хитом Amazon
Книга как отложенное оружие мира
Ратель. Лучшее за 2022 год. Эрик Байжунусов
Ratel.kz публикует самые читаемые материалы авторов сайта за прошедший год
Ратель. Лучшее за 2022 год. Аналитическая служба Ratel.kz
Ratel.kz публикует самые читаемые материалы авторов сайта за прошедший год
О запрете на экспорт, ручном управлении экономикой и индонезийском пальмовом масле
Все разумные решения принимаются по-разному, но глупые - одинаково
Макаш и Курмангазы
Как казахский правитель спас легендарного музыканта от тюрьмы
Однофамилец
Всевышний умеет шутить, посмеиваясь над нашими планами и так называемыми экспертами
На рынке арендного жилья Алматы происходит настоящая катастрофа
Казахстанцы без своего жилья будут копить на него ещё очень и очень долго
Исповедь молодого сантехника и молодого акима. Часть 1
- ВЛАДИМИР, огромное Вам человеческое спасибо от всей души и чистого сердца, самое главное здоровья и ещё раз здоровья. На таких людях как Вы, города и держатся. Профессионалов как Вы, необходимо ставить руководителями, которые знают проблему из внутри. Ещё раз ОГРОМНОЕ СПАСИБО!!!!!!!
Когда правительство возьмётся за яйца
- Просто шедевральная статья. Особенно в точности описывает функции партий, которые описаны в данной статье. Изречения которые должны быть прочитаны и приняты во внимание. Самое главное чтобы данный ежедневник был прочитан и принят во внимание. (Про выражение где фигурирует Троцкий просто ШЕДЕВРАЛЬНО и в точку)...
Отчего после публикаций Ratel.kz нервничают в ТОО "AB Energo"
- Сергей, ОГРОМНОЕ Вам спасибо за новое расследование. Всегда держите в напряжение. Ожидаем продолжение... (Интересно, что скажет ещё на это и ГУ "Аппарат акима Абайского района Карагандинской области)
Премьер Смаилов как аманат Назарбаева
- Спасибо большое , здоровье и удачи Вам и Вашим близким, то что Вы творите лучше всех государственных программ по воспитанию . Готовая программа к действию для улучшения жизни населения. Огромное удовольствие что у нас имеется такие журналисты и такой коллектив.
Депутатский запрос фракции "Ак жол": чем комитет гражданской авиации занимался пять лет
- Если случится ещё трагедия , то кого будут винить опять? Всех собак спустили на авиакомпанию Bek Air, хотя надо было просто решать проблему с незаконными постройками намного раньше этой катастрофы. Нельзя это так оставлять. Всех пересажать за коррупцию , кто являлся корнем проблемы!
Все дороги ведут в Каражал: горькая начинка "сладкого пирожочка"
- Огромное спасибо автору за проделанную работу! Только в нашей группе более 100 человек постравших от этой компании в лице гендиректора Максата Токмагамбетова, бессовестного, наглого мошенника, который почему-то до сих пор остаётся безнаказанным, хотя прокуратура и следственные органы завалены сотнями, сотнями заявлений пострадавших. Но мы не остановимся и будем добиваться, чтобы этот "человек", наконец-то, понёс наказание!
Как аким Досаев уничтожает Алматы и рейтинги президента Токаева
- Каменское плато- в р-не обсерватории идет застройка, хотя весной сошел оползень на ул Алмалыкской. Акимат частично помог организовав сброс воды с вышележащего участка на нижнюю часть улицы и домовладельцу в расчистке. Но других мер по предотвращению развития оползневой зоны не принято. Вырублен сад, на месте его строится элитный комплекс Вилла Белгравиа. Летом, здесь нехватка воды, отключения электроэнергии, что будет при вводе в эксплуатацию этого, т.к.доп коммуникаций застройщик не делает.